ويرانى ابن زبير آنگاه پس از تدمير « 1 » « ابن زبير » ، و قتل او به اجازه عبدالملك ، طرف ركن شامى را خراب كرده و « حجر » را از خانه موضوع نموده ، و ديوار آن يك طرف را از نو برآورد ، و طرف غربى را مسدود نموده و تاكنون همان بنا كه « حجاج » بر طرف از « ابن زبير » و يك طرف بناى « حجاج » است برپاست ، « 2 » حجاج در اين خرابى شش ذرع و يك وجب از طول خانه به كاست ، ولى سقف خانه را در زمان سلطنت « شاه سليمان آل عثمان » به جهت خللى كه در او گمان كردند ، چوب‌هاى او را برچيده و از نو سقف پوشانيده ، و اين فقره در سنه نهصد و پنجاه و نه ، و نيز در سنه 1039 ، خانه از سيل خراب شده ، « سلطان عثمانى » او را ساخته كه اين دفعه يازدهم بود كه خانه ساخته شده است . وضع مسجد الحرام مدفن « حضرت هاجر » و « حضرت اسماعيل » در صحن ، تحت « الميزاب » « 3 » واقع است . اما وضع « مسجد الحرام » ، زمانى كه « حضرت خليل » آن خانه را بنيان فرمودند تا مدتها ابدا در اطراف آن خانه ديگرى نبود ، و « قبيله جرهم » ، [ و ] بعد از آنها قبايل عرب كه ساكن « مكه » بودند ، در خارج حرم زيست مىكردند و تعظيماً در اطراف خانه بنيانى نمىكردند ، و جنب و حايض داخل حرم نمىشد ، تا زمانى كه رياست « مكه » « قصى ابن كلاب » ابن مره را مسلم شد ، قوم خود را كه « قريش » باشند تكليف كرد كه در حول « كعبه شريفه » بيوتات كرده ، و در آنجا به سر ببرند و خود خانه‌اى اول بنيان نمود كه بعدها « دارالندوه » همان خانه است ، و بنا به روايتى آن خانه در مقامى است كه اكنون « مصلاى حنفى » در آنجا است و ساير « قريش » هم براى خود بناى خانه‌ها در چهار طرف نمودند ، و فاصله خيلى كمى بين ديوار خانه خود و « كعبه مشرفه » قرار دادند ، و اين به بود تا زمان

--> ( 1 ) - ويران كردن . ( 2 ) - در متن به همين عبارت آمده و گرچه مطلب معلوم است ليكن عبارت نارسا است . ( 3 ) - زير ناودان .